Medan hoofdstad van Sumatra

Indonesie reisgids - Sumatra - Medan - Geschiedenis van Medan

Een korte geschiedenis van Medan als centrum van de tabaksindustrie

Medan ligt op een oorspronkelijk moerassig stuk grond in een delta gevormd door de Deli en Babura rivieren. Deze strategische ligging bezorgde Medan waarschijnlijk zijn naam: Medan betekent slagveld. In 1863 vestigde Jacob Nienhuys de eerste tabaksplantage op een stuk grond dat hij van de sultan van Deli pachtte, en met daverend succes. Nienhuys richtte samen met enkele partners de Deli Maatschappij op, de Nederlandse Handels Maatschappij (NHM) was de belangrijkste aandeelhouder. Deli tabak werd populair, en stond bekend als de beste sigaar van de wereld. Dankzij de plantages ontwikkelde Medan zich aan het begin van de 20ste eeuw tot een belangrijk handelscentrum. Echter, van een stad was toen nog geen sprake. De Deli maatschappij besloot zijn hoofdkantoor bij de twee rivieren Deli en Babura te vestigen, bij de dorpen Medan Putri en Kesewan. Het succes van de Deli Maatschappij trok meer gelukszoekers aan, naast Nederlanders, verschenen ook Britten, Duitsers, Fransen, Denen, Zwitsers, Polen, Russen, Amerikanen en Belgen ten tonele. Jungle moest worden ontgonnen, tijgers lagen op de loer en er waren gewapende conflicten met de Batak, de oorspronkelijke bewoners van de binnenlanden. Uiteindelijk groeide een stukje jungle langzamerhand uit tot een miljoenenstad. De Deli Maatschappij financierde openbare voorzieningen als spoorwegen, gezondheidszorg, elektriciteit, water en telecommunicatie.
 
Een plantage bestond toentertijd uit zo’n 700 tot 900 hectare en er werkten zo’n 500 tot 800 koelies op een plantage. Omdat de lokale Batak bevolking niet op de plantages wilde werken, werden arbeidskrachten uit Java en China gehaald. In zowel Java als China heerste werkeloosheid met de bijbehorende armoede en honger. Zo’n 300.000 Chinezen werden tussen 1870 en 1930 van China naar Sumatra verscheept. Men tekende meestal voor een contract van 3 jaar, met een vooruitbetaling aan de start. Het eerste jaar werkte men om de vooruitbetaling terug te betalen. De lonen waren laag en de werkcondities slecht; veel koelies stierven aan ziekte en uitputting. In 1880 werden zelfs lijfstraffen bij overtredingen vastgelegd (de zogenaamde poenale sanctie), om voortijdig vertrek te voorkomen en gezag te handhaven. Vrije koelies, veelal Chinezen maar ook uit andere Aziatische landen,  werden later veelal handelaar en vestigden zich in de steden. De verschillende etnische groepen, kregen ieder hun eigen, gescheiden woonkwartieren. Er was, en er is nog steds, een Europees kwartier, een Chinees kwartier, een Indiaas kwartier ‘kampong Keling’, en in het gebied waar de Sultan van Deli zijn nieuwe paleis en moskee bouwde, vestigden de Maleisische en inheemse bewoners zich. In 1885 werd de eerste krant, de Deli Courant, gepubliceerd en in 1886 werd Medan tot hoofdstad van Sumatra benoemd. Na 1910 nam rubber de plaats van tabak als belangrijkste gewas in, met fenomenale winsten als gevolg. Deli werd de belangrijkste rubberregio van de wereld en wederom kwamen veel Europeanen naar Medan om ook een graantje mee te pikken. De economische crises van de jaren dertig maakte een einde aan de winsten en zowel koelies als Europeanen werden ontslagen. De Tweede Wereldoorlog, de onafhankelijkheidsstrijd en de onzekere periode tot 1965 zorgde dat er geen herstel was van de zeer winstgevende plantages. De plantages die in Nederlands bezit waren, werden tijdens de politieke clash tussen Nederland en IIndonesië over Nieuw Guinea, genationaliseerd door de Indonesische regering.  Onder president Suharto (1967-1998) groeide Noord Sumatra weer uit tot een belangrijk plantage gebied voor Indonesië. Palmolie is inmiddels het belangrijkste exportproduct, gevolgd door rubber, koffie en cacao. In 1942 –het begin van WOII in Indonesië- telde Medan zo’n 80.000 inwoners, tegenwoordig zo’n 2.500.000.
 
Een interessant boek dat de situatie schetst is het boek Rubber. Rubber is het debuut van de schrijfster Madelon Székely-Lulofs (1899-1958) dat bij verschijnen in 1931 sensatie verwekte en vele drukken beleefde. Van 1918 tot 1930 woonde zij als plantersvrouw in Deli (Oost-Sumatra), centrum van rubber- en tabakscultures. Het was een harde, materialistische, onversneden koloniale maatschappij waar tienduizenden contractkoelies voor een schijntje werkten onder leiding van Europees hoger personeel, dat in de hoogconjunctuur van de jaren twintig fabelachtige inkomens verdiende. De auteur geeft een indringende beschrijving van het zware, saaie planterswerk, de obsessie met geld en, toen de winsten maar stegen, de roes van materiële overvloed, drank en vrouwen, die pas door de crisis van 1929 werd ontnuchterd. (Bron: Biblion)
 
 


  • Historische gebouwen, stadswandeling en bezienswaardigheden in Medan

    Historische gebouwen, stadswandeling en bezienswaardigheden in Medan

    Indonesie - Sumatra - Medan - Historische gebouwen in Medan


    Dankzij de rijkdom van de plantages, verschenen er veel mooie gebouwen in het straatbeeld van Medan. Een stadstour is hier dan ook de moeite waard. Je kunt gaan wandelen, of per brommertaxi of auto met chauffeur/gids gaan. Gebruik bijvoorbeeld de zeer complete gids van Emiel Leushuis voor wandelroutes, details en meer historische gebouwen.
    Verder lezen
  • Restaurants in Medan - Sumatra

    Restaurants in Medan - Sumatra

    Indonesie - Sumatra - Restaurants Medan


    Door locals drukbezocht restaurant. Goede plek om de Masakan Padang (de Sumatraanse keuken die over heel Indonesië is verspreid) uit te proberen. Bij een Masakan Padang worden ’s ochtends en gedurende de dag grote schalen eten voorbereid. Je krijgt rijst, groente (sayur), saus, evt sambal (heet!), en dan wijs je aan wat je er verder nog bij wilt en dat reken je af.
    Verder lezen

Deze reisgids hoort bij de volgende Indonesië reizen: