Duiken met haaien in Gansbaai: voor of tegen? Mèt video!

Zuid-Afrika - Gansbaai - haaien duiken - haaien toerisme - witte haai - Hermanus

Kieke van Maarschalkerwaart en Paulien van der Geest, 30 maart 2015
Hermanus, Zuid-Afrika

In Gansbaai, Zuid-Afrika, kun je oog in oog zwemmen met een witte haai. Het haaientoerisme in Zuid-Afrika bestaat al meer dan 20 jaar en het wordt steeds populairder onder de toeristen. Vaak krijgen wij deze vraag van klanten: “Is het mogelijk om in een kooi te duiken met de witte haai?” Wij ondervonden zelf hoe het is in “the deep blue” én zetten in dit blog op een rijtje wat de vóór- en tegenargumenten zijn.

 

Niet voor watjes!

Dit is bepaald geen excursie voor watjes! Het water is ijskoud en je hebt vrij troebel zicht. Er wordt een geurspoor van bloed vermengt met visafval uitgezet, dus daar zwem je tussen. Klein puntje van aandacht! Al moeten we zeggen dat we met een haai in de buurt wel iets anders aan ons hoofd hadden. Vaak vaart de boot uit naar Shark Alley. Niet alleen is dit de beste plek voor haaien, maar helaas ook voor zeeziekte, door de onrustige zee die daar om de rotsen met zeeleeuwen stroomt. Regelmatig moet je lang wachten voordat een witte haai het geurspoor oppakt en richting de boot komt. Hierdoor lig je soms lang in het koude water te wachten om een glimp van "Jaws" op te vangen. Dat water komt vanaf Antarctica gestroomd, dus je krijgt een 7 millimeter dik duikpak aan om te voorkomen dat je in een ijsklontje veranderd.

Dat je vrijwillig het water in gaat om oog in oog te zwemmen met de beruchtste rover van de zee, is natuurlijk best wel bizar! Weliswaar zit je veilig achter tralies van een stalen kooi, maar toch: mijn hartje sloeg een paar keer over en kwam niet meer onder de 120 van de adrenaline stoot. Voordeel: je bent gelijk over je onderkoelingsverschijnselen heen. Als je geluk hebt, zwemt een witte haai van een metertje of 3,5 rustig langs je kooi, hapt hij recht voor je neus naar het lokaas of kijk je hem recht in zijn zwarte kraaloog. Een ervaring die ik niet snel meer zal vergeten! Ben je wel bewust dat de excursie soms door weersomstandigheden of ruwe zee kan worden afgebroken en dat wilde dieren kijken niet te voorspellen of te controleren is. Iedere ervaring is dus uniek en er zijn geen garanties!

Excursie kooiduiken met haaien

De meeste mensen die de excursie doen, proberen vanuit de kooi in het water de haai te zien. Wil je wel de witte haai zien, maar niet het water in, dan kun je ook aan dek blijven staan. Wil je weten of een haaienexcursie iets voor jou is? In de video krijg je een indruk van de haaienexcursie van Ferry en Paulien in Gansbaai met een door Fair Trade Tourism South Africa gecertificeerde organisatie.

Toerisme en de witte haai: de voor- en de tegenargumenten

Toerisme en de witte haai: het levert veel discussies op. Zo nu en dan hoor je op het nieuws dat er een duiker, zwemmer of surfer is aangevallen. De discussie gaat er dan ook over of haaien toerisme deze aanvallen nu wel of niet bevordert. De tegenstanders van haaientoerisme zeggen dat een aanval van haaien op mensen een logisch gevolg is van het haaien lokken voor toerisme. Zij denken dat door het haaientoerisme de haaien mensen gaan associëren met voedsel. Tijdens een haaien duik trip wordt er een bloedspoor uitgezet, waar de haaien op af komen, en lokaas uitgezet om ze te lokken. In Australië is zelfs een organisator van deze duiken die om die reden haaien aantrekt met muziek! AC/DC schijnt de favoriet te zijn van de haaien. 

Feit is dat aanvallen over de hele wereld plaats vinden. Zowel op plekken waar haaientoerisme is toegestaan, zoals bijvoorbeeld in Zuid-Afrika en het zuiden van Australie, maar ook waar geen haaientoerisme is. Er is tot op heden geen wetenschappelijk verband aangetoond tussen haaientoerisme en haaienaanvallen. Echter de overheid van West-Australië neemt liever het zekere voor het onzekere, en is bezig met regelgeving om haaientoerisme niet toe te staan voor de kust van West-Australië. Voor de kust van West Australië zijn echter niet zulke haaien spots te vinden, als voor de kust van Zuid Australië en Zuid-Afrika. De overheid van West-Australië is dan ook bang dat er te veel 'visafval' zal worden gebruikt om de haaien te lokken. En cynici zullen zeggen: ze missen er dus ook geen toeristendollar aan.

Anderen zijn echter van mening dat het een toevallige ontmoeting is. Zij denken dat de toename van haaien aanvallen wordt veroorzaakt omdat het watertoerisme steeds verder uitbreidt, waardoor mensen zich begeven in het leefgebied van de haai. De haaien zijn nou eenmaal echte zeerovers en zullen niet aarzelen om te happen als er een makkelijk hapje voor hun neus langs zwemt. Of dat nou een zeeleeuw, albatros, pinguïn of mens is in hun jachtgebied. De haaienliefhebbers zeggen dat de haai alleen maar nieuwsgierig is en zijn dubbele rij tanden in een mens zet om te bekijken wat het is, niet met het doel om te doden. Volgens hen is de reden dat het voorkomt dat surfers een ontmoeting met een haai levend ervan afbrengen, zij het met een been minder.

Jaws?

Mede door de film Jaws is er een beeld in de media gecreëerd van een moordlustig beest. Echter, mensen zijn geen natuurlijke prooi voor de haai, een haaienaanval is dan ook geen boze opzet van een moordlustige haai. De haai verwart de mens met een zeehond of zeeschildpad. De kans dat een mens om het leven komt door een aanval van een haai is ongelofelijk klein. De kans is bijvoorbeeld groter dat je door de bliksem wordt gedood! Zwemmers in zee hebben een veel grotere kans om gedood te worden door een dooskwal, een octopus, steenvis, zeeslang of zeekrokodil. De haai staat helemaal onderaan een lijst van gevaarlijke dieren die mensen dodelijk kunnen verwonden. 

Bedreigde diersoort

De witte haaien-populatie neemt af door overbevissing. Ook de populaire haaienvinnensoep in Azië, maak dat het aantal witte haaien drastisch afneemt. En een haaienkaak schijnt wel $100.000 op te leveren op de illegale markt! Mensen die bang zijn voor haaien, zullen misschien denken: "Prima toch, dat de witte haaien uitsterven?" Maar de witte haaien zijn belangrijk voor een gezonde oceaan, ze zorgen voor een balans in de totale voedselketen. Door de afname van de witte haaien, explodeert de populatie kleine haaien en roggen, de natuurlijk prooien van de witte haai. Deze eten bijvoorbeeld schelpdieren en mosselen, waardoor vissers deze niet meer kunnen vangen. Doordat één dier, zoals de witte haai, bedreigd wordt, volgt een heel domino-effect, waardoor de oceaan uit balans raakt.

De witte haaien zijn een bedreigde diersoort waar we nog heel weinig vanaf weten. Het haaientoerisme zorgt dat er meer geld en belangstelling komt voor onderzoek naar haaien. De voorstanders van haaien toerisme zeggen dat mede dankzij het populaire haaien toerisme de witte haai in Zuid-Afrika nu is beschermt. Terwijl Australië wel haaien doodt die te dicht bij de kust komen en een bedreiging vormen voor de watersport. Australië doodt de witte haaien dus ondanks dat het een bedreigde diersoort is. 

Er is dus geen (wetenschappelijke) overeenstemming over het effect van haaien toerisme op haaien aanvallen. Wij zijn benieuwd hoe jullie er tegen aan kijken. Ging jij ooit kooi duiken met haaien, of krijg je al rillingen bij het idee?

 

Zelf op reis naar Zuid-Afrika en haaien spotten?

Bekijk hier onze Zuid-Afrika rondreizen of stel met onze bouwstenen zelf je Zuid-Afrika vakantie samen. 
 
 





Zelf kooiduiken met haaien? Stel je eigen Zuid-Afrika reis samen!

Tags: Zuid-Afrika - Dieren - Strand Duiken

Zuid-Afrika reizen -

Laat hier je reactie achter




Dit artikel hoort bij de volgende Zuid-Afrika reizen